Szukaj Pokaż menu

Eropak DCCCLXXIV - ...na górze czy na dole?

72 210  
255  
Dzisiaj wybierzemy się na camping, zajrzymy na miejsce wypadku oraz złożymy wizytę urologowi...

Istnieją tylko dwa typy ludzi

53 650  
299   30  
Niby każdy z nas jest wyjątkowy, ale jak się dobrze przyjrzymy, to ludzie dzielą się na dwa typy. Bałaganiarze i uporządkowani, psiarze i kociarze, romantycy i realiści. I co ciekawe, często przedstawiciele tych dwóch typów zakochują się w sobie i ze stoickim spokojem patrzą na dziwactwa swojej drugiej połówki.

7 ciekawostek o Amerykach z czasów zanim „zostały odkryte”

37 449  
222   14  
Europocentryczna wizja historii zakłada, że w Amerykach nie działo się nic i nie było niczego – a potem przypłynął Kolumb i stała się światłość. Sprawdźmy zatem, jak było naprawdę…

#1. Kakao daje władzę



„Dobrzy Indianie” żyli w zgodzie ze sobą i z naturą, ciesząc się każdym dniem i wdychając kwiatki na łąkach, a problemy współczesnej polityki były im całkowicie obce? Nic z tego. Już Majowie doskonale zdawali sobie sprawę z faktu, że pieniądze dają władzę – choć w ich przypadku nie były to monety czy banknoty, a ziarna kakaowca. To właśnie one zapewniały siłę polityczną i gospodarczą, a kiedy pojawiły się problemy z dostępnością tego surowca, nadszedł kryzys, który – według naukowców – stanowił jedną z przyczyn, dla których imperium Majów ostatecznie upadło.
science.org

#2. Kultura bez ceramiki



O najstarszej znanej jak dotąd cywilizacji posiadającej ośrodki miejskie – na terenie obu Ameryk – wiadomo niewiele. Z pewnością jednak jest ona fascynująca. Mowa o Norte Chico na wybrzeżu dzisiejszego Peru. Kultura, znana także jako Caral (od stanowiska archeologicznego Caral w dolinie Supe), istniała w okresie 3000-1700 r. p.n.e. i wznosiła imponujące budowle. Tym zaś, co w szczególności zwraca na Norte Chico uwagę, jest to, że jej przedstawiciele w ogóle nie parali się ceramiką ani tzw. sztukami wizualnymi. Już choćby to ostatnie utrudnia poznanie tajemniczej, prastarej cywilizacji.
bbc.co.uk

#3. Pogańskie pismo



Bez atramentu, bez papieru, bez tabliczek czy nawet skór, na których można by umieszczać znaki – a mimo to rdzenni mieszkańcy Ameryki Południowej zdołali opracować system zapisu pozwalający utrwalać nie tylko liczby, ale i dane nienumeryczne, tj. imiona, nazwy geograficzne itp. Był to system kipu, czyli pismo węzełkowe, w ramach którego na sznurkach z włosia lamy bądź alpaki wiązano węzełki w sposób o konkretnym znaczeniu. System kipu nie przetrwał do dzisiaj – był jeszcze przez krótką chwilę wykorzystywany po przybyciu konkwistadorów do Ameryki, a potem uznany został za „pogański” i zakazany.
museolarco.org

#4. Jedna z wielu rzezi na Haiti



Tzw. odkrycie Ameryki przez Kolumba trudno jednoznacznie ocenić. Z pewnością wpłynęło na losy człowieka, ale spowodowało też ogromną ilość cierpienia i krzywdy. Bardzo dotkliwie tego doświadczyli Arawakowie – Indianie, którzy w chwili przybycia Hiszpanów zamieszkiwali m.in. wyspę Haiti. Minęło zaledwie półtora wieku i po Arawakach na Haiti zostało tylko wspomnienie. Kolumb i pozostali Hiszpanie wierzyli, że na wyspie jest pełno złota – zażądali więc od wszystkich mieszkańców określonej ilości kruszcu, który miał być przynoszony regularnie co trzy miesiące. Za niewywiązanie się z obowiązku konkwistadorzy obcinali dłonie. Problem w tym, że na Haiti nie było złota wcale (najwyżej drobny pył w strumieniach). Krótko później nie było już też Arawaków.
americanheritage.com

#5. Wioska większa niż Londyn



Cahokia to niewielka rolnicza wioska, która – jak wykazały badania – powstała przed 900 r. p.n.e. Jej mieszkańcy zajmowali się uprawą kukurydzy i… wiodło im się na tyle dobrze, że w XI w. n.e. mogło tam mieszkać nawet 40 tys. ludzi (choć trudno o jednoznaczne dane, szacunki wahają się w ogromnym zakresie, zaczynając już od 6 tys.). Tak czy inaczej był to olbrzymi kompleks mieszkalny, rozciągający się na powierzchni 16 km kw., który to – w okresie swojego największego rozkwitu na początku XII wieku – zamieszkiwany był przez więcej osób niż ówczesny Londyn.
cahokiamounds.org

#6. 9 na 10 ludzi uśmierciły choroby



Jakaż to radość musiała być dla miejscowych, kiedy biały człowiek zawitał w ich skromne progi, niosąc oświecenie i… cholerną zarazę. Opowieści o niemal pustym kontynencie tylko czekającym na zasiedlenie nie wzięły się z niczego. Zanim w Ameryce pojawił się chwalony już w tym tekście Kolumb, kontynent zamieszkiwało od 50 do 100 milionów osób. Rzecz w tym, że nawet 90% z nich wymarło wkrótce po pojawieniu się białych – przy czym jedni z drugimi nie musieli mieć nawet bezpośrednio kontaktu. Zawiniły choroby, na które mieszkańcy Europy byli już uodpornieni, a wobec których rdzenni mieszkańcy Ameryk byli całkowicie bezbronni.
pbs.org

#7. Bataty obieżyświaty



Z obu Ameryk wywodzą się rośliny, bez których trudno wyobrazić sobie dzisiejszą kuchnię – a które przed wyprawami Kolumba (by nie mówić o nim wyłącznie w negatywnych aspektach) nie były znane nigdzie indziej. Tak do Włoch trafiły pomidory, a do Indii czy Chin papryczki chili. W przypadku słodkich ziemniaków historia okazuje się jeszcze ciekawsza, bo „wydostały się” one z kontynentu dobre 400 lat przed przybyciem Hiszpanów. Zawędrowały jednak nie do Europy, a do Polinezji, co potwierdziły badania wykazujące podobieństwo między lokalnymi odmianami batatów a „oryginalnymi”, andyjskimi. Nawet w języku maoryskim słowo oznaczające bataty, kuumala, jest podobne do kumara w języku keczua.
npr.org
222
Udostępnij na Facebooku
Następny
Przejdź do artykułu Istnieją tylko dwa typy ludzi
Podobne artykuły
Przejdź do artykułu O tym, dlaczego pod żadnym pozorem nie powinieneś ufać niemieckim inżynierom - i parę innych ciekawostek
Przejdź do artykułu Tego prawdopodobnie nie wiedziałeś o FBI
Przejdź do artykułu Ciekawostki ukryte w logo
Przejdź do artykułu 10 filmowych faktów, które znają tylko zagorzali kinomani
Przejdź do artykułu Internauci dzielą się chwilami, w których uświadomili sobie, że zrobili się starzy
Przejdź do artykułu 7 ciekawych informacji o papryczkach chili i ostrym jedzeniu
Przejdź do artykułu Dlaczego wymiana sprzęgła w Ferrari F50 jest taka droga?
Przejdź do artykułu Zdjęcia z wizyty w Korei Północnej

Dobra, dobra. Chwila. Chcesz sobie skomentować lub ocenić komentujących?

Zaloguj się lub zarejestruj jako nieustraszony bojownik walczący z powagą